เกณฑ์ในการเลือกระบบห้องสมุดอัตโนมัติ

ช่วงนี้มีคนถามผมหลังไมด์เกี่ยวกับเรื่องระบบห้องสมุดอัตโนมัติบ่อยๆ
เช่น “ใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่ไหนดี”
หรือ “จะเลือกระบบห้องสมุดอัตโนมัติสักที่ต้องดูอะไรบ้าง”

library automation

วันนี้เลยขอเอาเกณฑ์ที่ผมเคยใช้ในการพิจารณา ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ ของที่ทำงานเก่ามาลง
ตอนนั้นคณะกรรมการที่พิจารณาระบบห้องสมุดอัตโนมัติมีท้งหมด 10 คน
โดยเกณฑ์การพิจารณาคะแนน จะดูจากรายละเอียดและการประเมินระดับคะแนน ดังคุณสมบัติด้านล่างนี้

1. ระบบงานจัดหา (Acquisition)
1.1 สามารถจัดการด้านงบประมาณและการจัดซื้อ ทวงถามศูนย์หนังสือได้
1.2 จัดการ ควบคุมรายการและติดต่อสื่อสารผู้จำหน่ายร้านค้า
1.3 สามารถตรวจสอบรายการสั่งซื้อโดยการแก้ไขได้ก่อนการสั่งซื้อ
1.4 จัดการเกี่ยวกับอัตราการแลกเปลี่ยนเงิน
1.5 สามารถสร้างระบบความปลอดภัยในโมดูลได้
1.6 กำหนดสิทธิ์และอนุญาตให้เฉพาะบุคคลได้

2. ระบบงานวิเคราะห์หมวดหมู่และลงรายการ (Cataloging)
2.1 บันทึกรายการบรรณานุกรมได้ในรูป MARC และ Non- MARC
2.2 สามารถเพิ่ม ลด แก้ไข Tag, Subfield ใน MARC ได้
2.3 เชื่อมต่อกับระบบ Thesauri ได้จากหน้าจอ Catalog
2.4 สนับสนุนการแลกเปลี่ยนข้อมูลในรูปแบบ MARC มาตรฐานได้
2.5 จัดเก็บรายละเอียดสารสนเทศฉบับสมบูรณ์ให้อยู่ในรูปข้อมูลอิเล็คทรอนิกส์ฯ
2.6 สามารถป้อนข้อมูลจากสื่อต่าง/สื่ออิเล็คทรอนิกส์มาอยู่ในรูปแบบ MARC
2.7 มีระบบ Authority Control ตรวจสอบรายการผู้แต่ง หัวเรื่องให้เป็นมาตรฐาน


3. ระบบงานบริการยืม-คืน (Circulation)

3.1 สามารถกำหนดระเบียบการยืม-คืนวัสดุห้องสมุดได้ตามประเภทสมาชิก
3.2 สามารถกำหนดเวลาการยืมวัสดุแต่ละประเภทได้
3.3 สามารถเก็บประวัติรายละเอียดการยืมของสมาชิกแต่ละคนได้
3.4 สามารถดูรายการยืมและรายการจองของตนเองผ่านอินเทอร์เน็ต
3.5 สามารถกำหนดปฎิทิน เพื่อจัดการเรื่องกำหนดวันส่งได้
3.6 สามารถจัดการเกี่ยวกับค่าปรับ
3.7 สามารถจัดการเกี่ยวกับการยืมวัสดุห้องสมุดในช่วงเวลาสั้นได้
3.8 สามารถจัดการเกี่ยวกับการยืม-คืนวารสารในลักษณะ In-House-Use
3.9 สามารถพิมพ์รายงานและสถิติได้ตามความต้องการ

คุณลักษณะของระบบงานบริการยืม-คืน (Circulation)
1) กลุ่มผู้ใช้เป็นทั้งแบบ National และ Local
2) สามารถทำการยืม-คืน โดยใช้ระบบบาร์โค้ดหรือเลข ID ของสมาชิกห้องสมุด
3) สามารถแสดงข้อมูลรายละเอียดของผู้ใช้บริการได้
4) สามารถทำการคำนวณเงินค่าปรับได้โดยอัตโนมัติ


4. ระบบงานวารสารและเอกสาร (Serial Control)

4.1 สามารถใช้ข้อมูล Vendor ร่วมกัน
4.2 สามารถสร้างรายการ Holding วารสารและให้แสดงผลที่ OPAC
4.3 สามารถตรวจสอบสถานะของวารสารแต่ละรายชื่ออยู่ในสถานะใด
4.4 สามารถจัดระบบควบคุมและคำนวณค่าใช้จ่าย ค่าบอกรับวารสาร ทำบัญชีวารสาร
4.5 สามารถออกจดหมายทวงวารสาร ไปยังผู้จัดจำหน่ายหรือตัวแทนได้

5. ระบบงานสืบค้นรายการทรัพยากร (Online Public Access Catalog)
5.1 สนับสนุนการทำงานแบบ Internet Web Clients
5.2 สามารถสืบค้นข้อมูลได้หลายรูปแบบ โดยค้นจากชื่อผู้แต่ง นิติบุคคล ชื่อเรื่อง หัวเรื่อง เลขเรียกหนังสือและคำสำคัญ
5.3 สามารถสืบค้นแบบเทคนิคตรรกบูลีน
5.4 สามารถสืบค้นภาษาไทยและภาษาอังกฤษได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเรียง ลำดับอักษรตามพจนานุกรม
5.5 สนับสนุนการสืบค้นผ่านมาตรฐานโปรโตคอล Z39.50

6. อุปกรณ์สนับสนุนการทำงานบนเครือข่าย
7. ความสามารถในการรองรับข้อมูลในอนาคต
8. คุณสมบัติอื่นๆ

และนี่ก็คือคุณสมบัติที่ตั้งไว้แบบคร่าวๆ โดยให้คณะกรรมการลงคะแนน
การลงคะแนนเริ่มจากการให้ตัวแทนของบริษัท demo ระบบให้คณะกรรมการชม
หลังจากนั้นจึงนำคะแนนของคณะกรรมการทุกคนมารวมกัน แล้วพิจารณาคุณสมบัติที่ผ่านตามเกณฑ์

นี่ก็เป็นเพียงวิธีการคร่าวๆ หวังว่าเพื่อนๆ คงจะสามารถนำไปใช้ได้นะครับ

ปล. ข้อมูลด้านการเงินขอปกปิดครับ อยากรู้ถามนอกรอบ

5 ความคิดเห็น

  1. ศรีนรินทร์ พูดว่า,

    มิถุนายน 20, 2008 ที่ 1:41 am

    งบประมาณที่ผู้บริหารอยากซื้อ

    บริการก่อนการขาย

    บริการหลังการขาย

    หน้าตาของคนขาย (อันนี้เกณฑ์ผมเอง)

  2. thaizad.com พูดว่า,

    มิถุนายน 20, 2008 ที่ 1:45 am

    แนวทางในการเลือก ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ…

    ช่วงนี้มีคนถามผมหลังไมด์เกี่ยวกับเรื่องระบบห้องสมุดอัตโนมัติบ่อยๆ
    ใช้ระบบห้องสมุดอัต…

  3. จากคนเคยลอง พูดว่า,

    มิถุนายน 20, 2008 ที่ 7:38 am

    ระบบห้องสมุดอัตโนมัติทุกระบบมีข้อดี และก็มีข้อด้อย สิ่งที่สำคัญคือผู้ใช้ระบบ กับผู้ใช้บริการเป็นใคร ระดับไหน การทำงานรองรับความต้องการ(ผู้ใข้)ได้มากน้อยแค่ไหน ผู้ใช้บริการใช้งานใช้ได้ง่ายสะดวก เรียนรู้ได้เร็ว (ที่ไม่ใช้บรรณรักษ์) หากซื้อระบบดี ซึ่งก็แพงแต่ใช้ไม่คุ้มก็เสียดายเงิน หรือซึ้อถูกหรือโดนหลอกได้ของไม่มีมาตรฐาน ก็เสียดายเวลาที่ดำเนินการ หากจะซื้อจริงควรจะพยายามศึกษาจากหน่วยงานที่ทำงานลักษณะใกล้เคียงกับเราที่เพื่อศึกษาข้อดี ข้อด้อย (ที่เขาบอกเราจริง ๆ) อย่าเชื่อแต่คนขายน่ะ มีแต่ดีๆ ทั้งนั้น

  4. Sgrima พูดว่า,

    มิถุนายน 20, 2008 ที่ 5:37 pm

    จากประสบการณ์ของตนเองที่ีมีมา ห้องสมุดอาจเริ่มต้นค้วยการชวนเชิญให้พนักงานที่ใช้ โมดูลต่างๆ แสดงความคิดเห็นว่าอะไรเป็นของสำคัญที่จะช่วยในการทำงานได้ หลังจากนั้นผู้บริหารอาจใช้ข้อมูลทีได้มา เพื่อเขียนประกาศการประมูลราคาจากผู้ขาย ห้องสมุดควรจัดกลุ่มพนักงานที่ใช้โมดูลต่างไว้เป็นกลุ่ม เนื่องจากว่าพนักงานที่ใช้โมดูลเฉพาะ ในการทำงาน เ็ป็นคนเห็นปัญหาบ่อยเละเห็นอย่างลึกซึ้งอยู่ประจำวัน เเละในเเต่ละกลุ่ม จะมีหัวหน้ากลุ่ม ทีไม่ใช่ผู้บริหารที่มีสิทธิ์ต้ดสินใจขั้นสุดท้ายอยู่ด้วย เมื่อผู้แทนฝ่ายขาย มาทำการแสดงประสิทธิภาพการทำงานของห้องสมุดอัตโนมัติ พนักงานในเเต่ละกลุ่มของ แต่ละโมดูล จะเข้ามาร่วมดูผลงานพร้อมกับผู้บริหารด้วย หลังการอบรม ผู้นำของเเต่ละกลุ่ม จะประชุมขอความเห็นและการตัดสินใจของกลุ่ม ว่าเลือกระบบห้องสมุดอัตโนมัติของบริษัทไหน ผู้บริหารไม่ได้รับเชิญให้มาร่วมประชุม เนื่องจากเราต้องการให้พนักงานมีโอกาสเเสดงความเห็น ได้อย่างเสรี ผู้นำกลุ่มจะเสนอข้อเเนะนำและผลการตัดสินใจของกลุ่มต่อผู้บริหารที่มีหน้าที่ ่ต้ดสินใจขั้นสุดท้าย ขบวนการเช่นว่าเป็นการทำให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ เป็นการเสริมสร้างความรับผิดชอบร่วมกัน ก่อให้เกิดความรู้สึกทีดีต่อการเปลี่ยนเเปลง

  5. VuFind : OPAC 2.0 ฉบับ Open Source « ProjectLib - Librarian 2.0 พูดว่า,

    กันยายน 17, 2008 ที่ 1:16 am

    [...] เกณฑ์ในการเลือกระบบห้องสมุดอัตโนม… [...]

เขียนความคิดเห็น